Barkod

Barkod



1. Firma Öneki Alınması

Barkod Sistemine geçilmesinde ilk adım barkodlar üzerinde kullanılacak olan numaraların alınmasıdır.

2. Numaraların Atanması

Firmalar öneklerini aldıktan sonra ticari ürünlerini, kendilerini, lokasyonlarını, taşıma birimlerini tanımlamaya başlayabilir

3. Barkodların Basılma Yönteminin Belirlenmesi

Barkodların basılma yönteminin seçilmesi barkodlar üzerinde yer alacak bilgilerin statik veya dinamik olmasına göre farklılık gösterir. Ticari ürünlerin üzerinde kullanılan ve hep aynı numara içeren GTIN’ler statik barkod numaralarına, taşıma birimleri üzerinde kullanılan SSCC’ler ve seri numaraları dinamik barkod numaralarına örnektir.

4. Barkodların Okunacağı Noktanın Belirlenmesi

Barkodların alfabesi, boyutu, yerleşimi ve kalitesini düzenleyen kurallar barkodun nerede okunacağına göre değişiklik göstermektedir. Ticari ürünler için aşağıdaki dört olası durumdan biri geçerlidir.

  • a)Ürün perakende satış noktasında okunmaktadır.
  • b)Ürün genel dağıtım noktasında okunmaktadır.
  • c)Ürün hem perakende satış noktasında hem de genel dağıtım noktasında okunmaktadır.
  • d)Ürünün kendisine özgü okunma noktaları bulunmaktadır. (Tıbbi cihaz ve ürünler)

Ürünün tedarik zincirinin hangi noktasında okunacağının belirlenmesi ile ürüne uygulanacak doğru mevzuat belirlenebilir.

5. Barkod Alfabesinin Seçimi

Barkod alfabesinin seçimi sırasında aşağıdaki noktaların göz önüne alınması gerekir.

Eğer ürününüz perakende satış noktasından geçecekse barkod alfabesinin EAN ya da UPC alfabelerinden biri olması gerekir.

Eğer ürün üzerinde seri numaraları, son kullanma tarihi veya ürünün boyutları gibi değişken bilgiler bulunacaksa ürünün GS1-128 barkod alfabesi ile basılması gerekir.

Eğer kolay yıpranabilen karton gibi ürünler üzerinde sadece GTIN’in yer alması isteniyorsa, ITF-14 barkod alfabesi uygun seçim olabilir.

6. Barkod Boyunun Belirlenmesi

Barkod alfabesi ve üzerinde yer alacak numaralar belirlendikten sonra barkod tasarımı bölümü başlar. Sembol boyunun belirlenmesinde kullanılacak barkod alfabesi, barkodun hangi noktalarda kullanılacağı ve barkodun nasıl basılacağı rol oynar.

EAN/UPC Barkod Alfabeleri

EAN/UPC barkod alfabeleri perakende satış noktalarında çok yönlü okuyucular tarafından okunduğu için GS1-128 ve ITF-14 barkod alfabelerinden farklıdır. EAN/UPC barkod alfabelerinin en-boy oranları sabittir, bu sebeple bir tanesi değiştirildiği takdirde diğer boyutunda karşılık gelen miktarda değiştirilmesi gerekmektedir.

Bu sabit ilişki sebebiyle EAN/UPC barkodları önceden belirlenmiş nominal en ve boylara sahiptir. Ancak bu önceden belirlenmiş boyutların %80 ile %200 arasında küçültülmesine veya büyütülmesine standartlar dahilinde izin verilmektedir. Kullanılan boyutun nominal boyuta oranına büyütme faktörü adı verilir.

EAN/UPC Büyütme Faktörleri

En az (80%)

Nominal (100%)

En fazla (200%)

EAN/UPC barkodlarının işgal ettiği yerin azaltılması amacıyla barkodların boylarının azaltılmasına (kısaltma uygulamasına) GS1 Standartları çerçevesinde izin verilmemektedir. Kısaltma uygulaması çok yönlü barkod okuyucuların barkodları okumasını olumsuz yönde etkilemektedir bu sebeple kısaltma uygulamasından kaçınılmalıdır.

Eğer bir ürün üzerindeki barkod hem dağıtım noktasında hem de perakende satış noktasında okunacaksa, bu durumda GS1 Standartlarınca izin verilen büyütme oranı %150 ile %200 arasındadır. Beyaz eşyalar üzerindeki barkodlar bu uygulamaya örnek gösterilebilir.

ITF-14 ve GS1-128 Barkod Alfabeleri

ITF-14 ve GS1-128 barkod alfabeleri içi de önceden belirlenmiş büyüklükler bulunmaktadır.

Basım Yöntemi

Barkodun basılabileceği en küçük boyut ve uygun bar genişliği ayarlaması barkodların basılacağı yönteme göre değişiklik gösterebilir. Barkodlar basılırken barkod boyutunun ve bar genişliğinin uygunluğu kontrol edilmelidir.

7. Barkod Metninin Belirlenmesi

Tedarik zinciri boyunca taşınması sırasında barkod zarar gördüğü takdirde barkodun altındaki metin güvenlik mekanizması olarak kullanılır ve sisteme elle giriş yapılır. Barkodların altındaki metinler ile ilgili sıkça sorulan bazı sorulara aşağıda cevap verilmiştir.

Gözle okunabilen metnin belirli bir büyüklükte olması gerekmekte midir?

İlk başta OCR-B yazı karekteri barkodların altındaki metin için belirlenmiştir ancak bugün GS1 standartları kolaylıkla okunabilir olduğu takdirde herhangi bir yazı karakterinin kullanılmasına izin vermektedir.

Metin barkodun altında mı üstünde mi yer almalıdır?

Barkod metninin barkodun üstünde mi altında mı yer alacağı kullanılan barkod alfabesine göre değişmektedir. EAN/UPC barkod alfabeleri ile metin barkodların altında yer alması gerekir. Ancak ITF-14 ve GS1-128 alfabeleri ile metin barkodun altında veya üstünde yer alabilir.

Metindeki rakamlar arasına boşluk koymamda bir sakınca var mıdır?

Metnin okunmasını kolaylaştırmak için rakamlar arasında boşluk kullanılabilir. Ancak elbette ki bu boşluklar barkod içerisinde belirtilmez.

GS1-128 barkod alfabesi ile AI(Uygulama Tanımlayıcı)’ların etrafında parantezler görüyorum. Bu parantezleri kullanmak zorunlu mu? Parantezler barkodlar içerisinde de yer alıyor mu?

Gözle okunabilen metin içerisinde AI’ların etrafında parantez kullanmak zorunludur. Ancak barkod içerisinde bu parantezlere yer verilmez.

EAN/UPC Barkod alfabelerinin altındaki metinlerde kaç karakter kullanmalıyım?

- Bütün UPC-A barkodlarına 12 karakter

- Bütün EAN-13 barkodlarında 13 karakter

- Bütün EAN-8 ve UPC-E barkod alfabelerinde 8 karakter kullanmalısınız.

8. Barkod Renginin Belirlenmesi

Barkodların okunmasında en yüksek performansı beyaz zemin üzerine siyah çubuklar sağlar. Ancak eğer diğer renklerin kullanılması isteniyorsa aşağıdaki noktaların dikkate alınması gerekir.

GS1 Standartlarına göre çubuklar koyu renklerden seçilmelidir. (siyah, lacivet, kahverengi, koyu yeşil gibi)

Barkod çubukları tek bir renkten oluşmalıdır.

Zeminler çubuklar ile zıtlık yaratacak açık renklerden seçilmelidir.

Açık renklere ek olarak kırmızı ve kırmızıya yakın renkler (turuncu, pembe gibi) zemin olarak kullanılabilir. Pek çok barkod okuyucu kırmızı bir ışık kullandığı için kırmızı zeminlerin kullanılması sorun yaratmamaktadır.

9. Barkod Yerleşimi

Barkod Yerleşimi bölümünde barkodun ambalaj tasarımı üzerindeki yerleşimi göz önünde bulundurulmaktadır. Barkod ambalaj üzerinde zarar görmeyecek bir yere yerleştirilmelidir. (Örnek olarak kat yerlerine, kapaklar üzerine ve üzeri başka bir cisimle kapatılacak yerlere yerleştirilmemelidir.

Bazı basım teknikleri barkodların belli şekillerde yerleştirilmesini gerektirebileceğinden barkodun ambalaj üzerinde yerleştirileceği yere karar verilmeden önce barkod üretimi yapacak firma ile görüşülmesi faydalı olacaktır.

10. Barkod Kalite Planının Oluşturulması

ISO/IEC 15416 Barkod Kalite Testi Mevzuatı barkodların kalitesi için standartlar ortaya koymaktadır. Bu standartlar barkod doğrulayıcı adı verilen cihazlar tarafından test edilmektedir.

ISO/IEC yöntemine ek olarak GS1 Standartlar tedarik zinciri boyunca barkodların taşıması gereken asgari kalite standartlarını kullanılan barkod alfabelerine göre belirler. GS1 Standartları ayrıca barkod doğrulayıcılarının aralıklarını ve dalga boylarını da belirler

Küresel geçerliliğe sahip doğrulama yöntemlerini kullanmak üniversitelerin öğrenci kabulünde ortak testleri istemesine benzetilebilir. Küresel ortak standartlar sayesinde dünya genelindeki tedarik zincirlerinde barkodların asgari kalitesi sağlanır.

Pek çok GS1 Üye Organizasyonu üyelerine, barkodların basım kalitesini gösteren barkod doğrulama hizmeti sağlamaktadır